Vogels

De beste plaats om vogels in de Wilmkebreekpolder te kijken is de Landsmeerderdijk. Vanaf de dijk heb je een vrij uitzicht over de diepgelegen polder. De huizen langs de Kadoelenweg en de Stoombootweg vormen een boog om de weilanden, waardoor het effect van een grote kom ontstaat. Doorgaans straalt de polder een serene rust uit, maar in het voorjaar bruist het van het vogelleven. Ook komen dan de schapen met lammeren terug, gevolgd door de koeien met kalveren. Het gras gaat groeien en de kruiden komen tot bloei, waardoor een bont palet aan kleuren ontstaat. In de vroege zomer overheersen het geel van de Grote Ratelaar, het rood van de Veldzuring en de vele tinten van de bloeiende grassen in de hooilandpercelen. Wanneer in juli het lange gras is uitgebloeid, wordt het gras gemaaid en verwerkt tot hooirollen. In de herfst kan ’s morgens vroeg een mysterieuze nevel boven het weiland hangen, waar de koppen van de koeien net boven uitsteken. ’s Winters heeft de polder vooral een groen-bruine uitstraling en ontstaan er na regenval natte greppelstroken. Maar soms valt er sneeuw en krijgt de polder plotseling de aanblik van een poollandschap.

Midden op de Landsmeerderdijk staat een bankje dat prima gebruikt kan worden om een tijdje over de polder uit te kijken en te genieten van dat prachtige landschap, dat verrassend midden in Amsterdam-Noord te vinden is.

Bankje
De beste plek om vogels te kijken

Rijk vogelgebied

De Wilmkebreekpolder is een rijk vogelgebied: het gehele jaar door zijn er vele soorten vogels te zien. Ze zijn in de polder om te eten, te rusten, te ruien, te overwinteren en in het voorjaar om te broeden en hun jongen groot te brengen. Buurtbewoners en passanten op de Landsmeerderdijk genieten van de vogels; duidelijk is te zien dat de vogels zich thuis voelen in de agrarische polder.

Waarnemingen van vogels worden – steeds vaker – ingevoerd in het landelijk systeem waarneming.nl. De eerste waarnemingsdatum voor ons gebied is 1 februari 1941. Sinds die datum zijn in de Wilmkebreekpolder en in de naaste omgeving (de tuinen rondom de polder en de Landsmeerderdijk met Zijkanaal I) maar liefst 112 verschillende vogelsoorten gezien (tot 1 januari 2021). Beperken we ons tot de polder dan zijn alleen in het jaar 2020 in totaal 56 vogelsoorten waargenomen. Een handig overzicht van de vele soorten van de polder is te vinden in de brochure ‘Soortenlijsten Wilmkebreekpolder en tuinen’. Deze brochure geeft een overzicht van de laatste 10 jaar en bevat naast de soortenlijst vogels, ook soortenlijsten van o.a. vissen, bijen, vlinders, libellen, zoogdieren, en planten.

De lijst met 56 in 2020 waargenomen soorten staat hieronder (met Nederlandse naam en wetenschappelijke naam). De met blauwe letter aangegeven soorten waren in 2020 nieuw voor de polder (of niet eerder ingevoerd op waarneming.nl). De soorten met een * worden in het landelijke systeem als exoot aangemerkt. De meeste soorten in de tabel van 2020 worden overigens ieder jaar opnieuw waargenomen.

Waargenomen vogelsoorten in 2020

In de tabel is ook aangegeven of de soort in 2020 in de polder heeft gebroed (dit zijn in totaal 12 soorten). De Slobeend is een vraagteken; hoewel er in het voorjaar een paartje in de polder was lijkt het toch niet erg waarschijnlijk dat deze bijzondere eend tot broeden is gekomen.

Broedvogels in het voorjaar

Het voorjaar wordt aangekondigd met de terugkomst van de weidevogels: dit is de tijd voor de voortplanting. In de polder broeden Grutto, Kievit, Tureluur, en Scholekster. Ook de watervogels zoals Bergeend, Wilde Eend, Krakeend, Meerkoet, en Waterhoen maken in het voorjaar een nest. Andere vogels die broeden in de polder zijn Nijlgans, Grauwe Gans en Witte Kwikstaart (de laatste broedt soms op de grond, maar vaker onder de dakpannen van de huizen). De Boerenzwaluw broedt regelmatig in een paardenstal naast de polder. Vele soorten zoals Knobbelzwaan, Houtduif, Ekster, Zwarte Kraai, Kauw, Spreeuw, Huismus, Putter, Boerenzwaluw, en Gierzwaluw, broeden niet in de polder maar wel in de aangrenzende tuinen of in de buurt; ze gebruiken de polder vooral om te foerageren.

De polder lijkt ook steeds meer een toevluchtsoord te worden voor de vogels in het nabije Waterland. Door het intensieve landgebruik van de melkveehouders zijn de broed- en foerageercondities daar al langere tijd niet meer optimaal. Dit geldt met name voor de broedende weidevogels.

Vogels door de seizoenen heen

De Wilmkebreekpolder wordt het gehele jaar door graag bezocht door o.a. Blauwe Reiger, soms Zilverreiger, soms Ooievaar, Aalscholver, Kleine Mantelmeeuw, Kokmeeuw, soms Zilvermeeuw, soms Visdief, en Grauwe Gans (veelal grote aantallen; ze lijken te pendelen tussen de polder en het nabije Waterland). Vogels van het najaar zijn o.a. Koperwiek, Kramsvogel en Spreeuw (de laatste in groot aantal in de herfst maar ook in het voorjaar). In het najaar en in de winter komt een grote groep Krakeenden naar de polder; de kleine eendjes Smient en Wintertaling zijn in kleinere aantallen te zien. Zolang de vorst uitblijft is er ook dikwijls een groep Kieviten in de polder. Een andere overwinteraar is de Watersnip; deze vogel zit als regel in de slootkanten tussen de afgestorven waterplanten en is dan bijna onzichtbaar met zijn bruin gestreepte verenpak. In het voorjaar zijn er doortrekkers te zien zoals Tapuit, Bontbekplevier, Kleine Plevier, Grote Gele Kwikstaart, Gele Kwikstaart en Graspieper. Ook de Lepelaar komt in het vroege voorjaar naar de polder om te foerageren. Na de broedtijd, in de zomer, komt de Lepelaar terug, maar nu met zijn opgeschoten en vaak bedelende jongen. Soorten die zelden in de polder worden gezien zijn o.a. de IJsvogel (de ‘blauwe schicht’; hij staat niet in de tabel van 2020 maar is wel door buurtgenoten gezien), de Witgat (een kleine steltloper) en de Roek (hij broedt in de buurt).

Lepelaars
Lepelaars

Jaarrond worden verschillende roofvogels waargenomen; Buizerd wordt het meest gezien, maar ook Havik en Sperwer zijn boven de polder actief. De Sperwer jaagt eveneens boven de tuinen; vaak wordt niet meer dan een flits gezien wanneer hij achter een prooi aan zit.

Broedresultaten van de weidevogels

De Commissie Natuur volgt ieder jaar het verloop van het broedseizoen van de weidevogels in de Wilmkebreekpolder. Van Grutto, Kievit, Tureluur en Scholekster zijn inmiddels voor een aaneengesloten reeks van tien jaren (2011 – 2020) de broedgegevens bekend. Deze gegevens stellen ons in staat om iets te zeggen over de groei en afname van een weidevogelsoort en over het behaalde broedresultaat. In de onderstaande figuren is voor elk van de vier soorten, Grutto, Kievit, Tureluur en Scholekster, het aantal broedterritoria weergegeven in de jaarreeks 2011-2020. De grafiek voor Grutto laat vanaf 2013 een dalende tendens zien, het aantal territoria van Kievit, Tureluur en Scholekster vertoont ook een dalende tendens vanaf 2013 maar herstelt zich vanaf 2017. In de jaren 2013 en 2014 was een Vos actief in de polder gedurende het broedseizoen. In die jaren is vrijwel geen enkel weidevogeljong groot geworden. Dit blijkt uit het aantal broedparen dat later in het seizoen met grote jongen is gezien (er zijn helaas geen gegevens uit 2011 en 2012 beschikbaar). De aantallen zijn gebaseerd op wekelijkse waarnemingen van waakzame ouderparen met jongen en op alarmtellingen (bij verstoring wordt gekeken hoeveel waakzame ouders de lucht in gaan).

In 2015 is voor het eerst een schrikdraadafrastering rond de hooilandpercelen aangebracht. De afrastering heeft er vrijwel zeker voor gezorgd dat het jaarlijkse aantal vliegvlugge jongen van Kievit en Tureluur sindsdien weer flink is toegenomen. Ook Grutto lijkt, ondanks de afname van het aantal ouderparen, te profiteren van de bescherming die het vossenraster biedt: het aantal ouderparen met grote jongen is de afgelopen jaren stabiel gebleven. Scholekster is, zij het in klein aantal, een succesvolle broedvogel van de polder aan het worden.

De grafieken laten ook zien dat het jaar 2020 een slecht broedjaar was voor de vier genoemde soorten. De oorzaak hiervan moet vooral worden gezocht in het zeer droge weer gedurende het broedseizoen (daardoor ontstonden slechte voedselcondities) en de hoge predatiedruk. In 2020 was opnieuw een Vos actief in de polder, nu buiten de afgerasterde hooilanden; mogelijk heeft de Vos daar slachtoffers gemaakt onder de weidevogelkuikens. Maar wellicht waren de vele jongen van de Grauwe Gans een gemakkelijker en aantrekkelijker prooi.

Rapporten

De resultaten van de weidevogeltellingen zijn te vinden in de rapporten die jaarlijks door de Commissie Natuur worden gemaakt. Deze rapporten kunnen op de pagina ‘Rapporten‘ worden ingezien en gedownload.

Permanente koppeling naar dit artikel: https://www.wilmkebreek.nl/index.php/vogels/