Op de keukendeur zit al een paar dagen een kleine wintervlinder, een soort die opvallend laat in het jaar actief is. Ongelooflijk eigenlijk dat zo’n tere vlinder het zo laat in het jaar nog redt. Mijn interesse in nachtvlinders is de laatste tijd alleen maar gegroeid. Sinds het voorjaar heb ik elke twee weken een nachtvlinderval gezet, wat inmiddels al ruim driehonderd soorten in de achtertuin heeft opgeleverd.
Bij het uitzoeken van hun waardplanten ontdekte ik dat zo’n vijftig soorten (deels) op wilg leven. Hoe kunnen al die rupsen zonder problemen naast elkaar bestaan? Ik zocht dat uit en wat blijkt? Veel soorten knauwen aan verschillende delen van de boom, leven in een andere maand of ze wijken uit naar andere waardplanten.
Je eigen plekje
Zo eet de wilgendwergspanner vroeg in het jaar alleen mannelijke katjes, terwijl de tweestreepvoorjaarsuil eerst aan de knoppen knaagt en dan overstapt op uitlopers van de wilg. Een andere soort richt zich eerst op de katjes en daarna het blad (wilgengouduil) of uitsluitend op het blad (plakker). De wilgenstippelmot mineert eerst het blad. De rupsen zijn zo klein dat ze in het blad rondkruipen en het bladmoes eten. Later spinnen ze de hele boom in en vreten de boom kaal. Weer andere soorten zitten liever laag bij de grond (gerande spanner), op stengels (hermelijnvlinder) of in jonge bomen (kameeltje). De wapendrager leeft in kleine, liefst alleenstaande bomen in de zon, terwijl de rups van de wilgenwespvlinder juist ín de stam, dus in het donker leeft. Ten slotte bezoekt de populierenpijlstaart van juli tot oktober een wilg, maar voelt zich ook thuis in een populierenboom, een nabij familielid van de wilg.
Elke rups heeft zo zijn eigen plekje, zijn eigen niche, waardoor veel soorten nachtvlinders naast en na elkaar van de wilg kunnen leven. Zelfs de kleine wintervlinder maakt daarvan gebruik: die wacht als ei op een twijg rustig de winter af tot het weer voorjaar wordt. Dan staat voor de jonge rups een breed buffet aan waardplanten voor hem klaar om te ontluiken, waarvan de wilg er eentje is.
Veel informatie over nachtvlinders vind ik in het boek Nachtvlinders – De nieuwe veldgids voor Nederland en België van Kosmos uitgevers. Vind je een mooie nachtvlinder of rups, zet het dan op waarneming.nl of in de app Obsidentify. Heb je vragen, mail dan naar henk@wilmkebreek.nl
Henk van Alst
